POWSTANIE SZKOY

Myl utworzenia w Gostyninie szkoy ponadpodstawowej o charakterze progimnazjum filologicznego zrodzia si ju w 1880 roku. Miasto dysponowao wwczas odpowiednimi funduszami, aby tak szko utrzyma. Wadze popary projekt i przesay go do gubernatora. Sprawa zacza si jednak komplikowa. Jak si jednak okazao, droga do realizacji tych zamierze bya dusza ni przypuszczano. Wadze zezwoliy jedynie na zaoenie 3-klasowej szkoy miejskiej z 6-letnim kursem nauczania. Otwarcie tej szkoy nastpio 31 I 1901 r. Budynek tej szkoy zaprojektowa ju w 1895 r. in. Ciesielski (obecnie siedziba Urzdu Miejskiego).

Szkoa nosia nazw Gostyninskoje Gorodskoje Ucziliszcze, a popularnie zwano j, "Gorodczakiem" lub "Aleksandrwk". Jednak 3-klasowa szkoa miejska nie satysfakcjonowaa mieszkacw Gostynina. Nie ustawano wic w staraniach o zezwolenie na otwarcie progimnazjum. Z t myl sporzdzony zosta ju w 1903 r. kosztorys nowego budynku szkolnego na sum 58 625 rb, z ktrych 39 801 rb miao by pokryte ze staych funduszy miejskich, reszta za z tzw. zapasowych. W 1904 r. na plac Dengla przy ulicy Kutnowskiej zwieziono 400 tys. cegie z cegielni Gry i czekano na zatwierdzenie kosztorysu. Natomiast w styczniu w 1905 r. "Echa Pockie i Wocawskie" pisay, e nowy gmach szkoy miejskiej budowany przez wocawsk firm Leona Bojaczyka jest ju pod dachem. Jak wida tempo budowy byo bardzo szybkie. Budynek stan w cigu sezonu letniego. Jego elewacja i architektura pozostay do dnia dzisiejszego nie zmienione poza brakiem attyk, ktre pierwotnie ozdabiay zwieczenie budynku

Tematy pisemne z jzyka polskiego w 1926 r.

    Dla dziewczt:
  • Choroby Polski na podstawie dzie Krasickiego, Kochanowskiego i Reja
  • Judym a Wokulski
  • Korzy dla Polski z uregulowania brzegw Wisy
    Dla chopcw:
  • Choroby Polski na podstawie dzie Krasickiego, Kochanowskiego i Reja
  • Dobre i ze strony szlachty w Panu Tadeuszu
  • Korzyci sportw

(relacja p. T. Lewandowskiego na podstawie pamitnika p. Zofii Zemlich)

WYBUCH WOJNY A NAUKA

Odrbny rozdzia dziejw gimnazjum stanowi rok szkolny 1939/40. 1 wrzenia nie nastpio tradycyjne rozpoczcie zaj. Wybucha wojna. Wkrtce gmach zosta zajty przez Vermacht i umieszczono tam szpital polowy dla onierzy niemieckich.

Po zakoczeniu kampanii wrzeniowej nastpio masowe otwieranie szk w caym kraju. Na polecenie gostyniskiego landrata dyrektor Charampowicz powrci z Warszawy do Gostynina i zdoa zorganizowa grono nauczycielskie niezbdne do rozpoczcia nauczania. Z uwagi na brak wolnych budynkw zajcia rozpoczto w domu przy ulicy Wesoej w dniu 15 X 1939 r. Oprcz dyrektora podjli wwczas prac Anna Zalewska, Zofia Zemlich, Irena Klimek, Jadwiga Nrkiwiczwna, Halina Zawilaska, Janina Gadowa, Kamila Krajewska, Maria Wolska, Zygmunt Ejmond, Jzef Woniak, Bronisawa Rudziska. Atmosfera bya cika. Uwiziono ju dwch nauczycieli gimnazjum: B. Winiwskiego i Seweryna Stobnickiego. na licie byli take profesor Charampowicz i Woniak. Ten ostatni pisa po latach:

"Pracowalimy w szkole wiadomi odpowiedzialnoci przed Polsk. Dzieci codziennie pytay czy przyj jutro do szkoy. Gestapo szalao. Wtedy w tajemnicy dowiedzielimy si, e uwizieni nauczyciele zostali rozstrzelani. Koleanki nie wiedziay, jaki los spotka ich mw. Tymczasem dzielilimy si z nimi uzyskanymi pienidzmi, aby miay z czego y."

Sytuacja pogorszya si, gdy dyrektor Charampowicz wyjecha do Warszawy, ratujc si w ten sposb przed uwizieniem. Wwczas na prob nauczycieli funkcj dyrektora przyj Jzef Woniak. Zgodzi si gdy po latach pisa : "naleao za wszelk cen utrzyma szko polsk, ktra bya symbolem Polski, podtrzymywaa na duchu zmaltretowane spoeczestwo Polskie".

Godna uznania jest postawa tego ostatniego dyrektora gimnazjum. W obliczu najwikszego zagroenia nie zawid zaufania, nauczycieli i modziey. Podobnie bohaterska bya postawa tych wszystkich nauczycieli, ktrzy pozostali do ostatniej chwili.

Przy kocu lutego dyrektor otrzyma pismo polecajce zamkn gimnazjum z dniem 28 II 1940 r. W ten sposb nastpia ostateczna likwidacja Gimnazjum Pastwowego im. T. Kociuszki w Gostyninie. Rozpocz si okres okupacji hitlerowskiej. Wielu profesorw gimnazjum oddao wasne ycie w walce z najedc. Do nich nale wspomnieni wczeniej prof. Winiewski i Stobinicki. W powstaniu warszawskim poleg z karabinem w rku dyrektor Aleksander Ksiek . Wielu uczniw zawierucha wojenna rozproszya po caym kraju i Europie. Nauczeni i wychowani na tradycjach wielkiego patrona T. Kociuszki, ktry cae swoje ycie powici walce o "wolno nasz i wasz", znaleli si na frontach II wojny wiatowej w szeregach regularnych armii lub te walczyli w oddziaach partyzanckich.

Przez cae trzydziestolecie swego istnienia gimnazjum suyo kulturze Ziemi Gostyniskiej i kraju, a przede wszystkim odegrao wan funkcj spoeczn w yciu miasta. Zoyo si na to wiele czynnikw. Poza wskanikami liczbowymi s i te, ktre maj niewymierny charakter. Nale do nich: postawa zawodowa i spoeczna, twrcze ambicje yciowe i spoeczne zaangaowanie samych wychowankw. Pod tym wzgldem gimnazjum moe poszczyci si wieloma nazwiskami.

Dzieje szkoy sprzed II wojny wiatowej stanowi wany rozdzia w historii szkolnictwa w Polsce i miao mona mwi, e Liceum Oglnoksztacce im. T. Kociuszki w Gostyninie jest szko z tradycjami.